Tarihçe

Yüz yılı aşkın bir süredir faaliyet gösteren Venedik Bienali, dünyanın en seçkin kültürel kurumlarından biri olarak kabul ediliyor.

Türkiye, bir ulusal katılımla Venedik Bienali Uluslararası Sanat Sergisi’nde ilk kez 1991 yılında Beral Madra’nın kişisel çabaları ve TC Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın desteğiyle yer aldı. Beral Madra, 1991-2001 yılları arasında bienalde yer alan Türkiye sergilerinin küratörlüğü ve komiserliğini üstlendi.

Türkiye Pavyonu, 2003 yılında TC Dışişleri Bakanlığı’nın da desteğiyle bir mekân kiralanmasıyla başlatıldı. 2003 yılındaki ilk Türkiye Pavyonu’nun küratörlüğü ve komiserliğini de 2007 yılına dek Türkiye’nin Venedik Bienali’ne katılımını sağlayan Beral Madra üstlendi. İlk Türkiye Pavyonu’nda, Gül Ilgaz, Ergin Çavuşoğlu, Neriman Polat, Nazif Topçuoğlu ve Nuri Bilge Ceylan'ın katılımıyla düzenlenen in Limbo adlı sergi yer aldı.

2005 yılında Venedik Bienali 51. Uluslararası Sanat Sergisi’ndeki Türkiye Pavyonu’nda, Hüseyin Çağlayan’ın Palazzo Levi'de gösterilen ve Tilda Swinton’ın oynadığı Olmayan Varolma adlı video çalışması yer aldı. Serginin küratörlüğünü Beral Madra, koordinatörlüğünü ise Murat Pilevneli yaptı.

İKSV’nin Türkiye Pavyonu’ndaki rolü

Türkiye Pavyonu’nun koordinasyonunu üstlendiği 2007 yılından bugüne İKSV, Venedik Bienali’nde Türkiye’nin diğer ülke pavyonlarıyla birlikte düzenli olarak varlık göstermesini sağlıyor. Pavyon ilk yıllarda yalnızca sanat bienallerinde, dönemlik sergi mekânı kiralanarak düzenleniyordu. İKSV'nin girişimi ve 21 destekçinin katkılarıyla 2014 yılında Türkiye Pavyonu, bienalin iki ana hattından Arsenale’de kalıcı bir mekâna kavuştu. Böylece Türkiye, sanat bienaliyle dönüşümlü olarak mimarlık bienaline de katılım göstermeye başladı.

Pavyonun koordinasyonunu üstlenen İKSV, aynı zamanda her yıl, davet ettiği sanatçı ve mimarların eserlerini en iyi şekilde geliştirmeleri için gerekli kaynağı, kurumsal ve bireysel katkıları bir araya getirerek oluşturuyor. Sergi ekibinin kurulması, araştırma ve üretim süreçlerinde çeşitli atölye, kurum ve kişilerle işbirliklerinin sağlanması, sergi yayının hazırlığı ve serginin uluslararası ve ulusal düzeyde tanıtımını da İKSV üstleniyor.

İKSV, Türkiye Pavyonu sergilerinin Türkiye’deki sanat ve mimarlık alanlarındaki çeşitliliği ve güncel eğilimleri bağımsız bir şekilde yansıtabilmesi için, davet ettiği küratör, sanatçı ve mimarları, sanat bienalinde 2017’den bu yana bir danışma kurulunun önerisiyle; mimarlık bienalindeyse 2018’den bu yana, iki aşamalı bir açık çağrı yöntemiyle çalışan bir seçici kurulla belirliyor. Bu kurulların üyeleri, her iki yılda bir değişiyor. Kurul üyelerinin belirlenmesinde küratör, sanat yöneticisi, sanatçı, mimar, eleştirmen gibi ilgili meslek gruplarından olabildiğince geniş ve güncel bir temsilin sağlanmasına önem veriliyor. Serginin içeriği bütünüyle, davet edilen küratör, sanatçı ve mimarlar tarafından şekillendiriliyor.

İKSV’nin koordinasyonundaki Türkiye Pavyonları’yla ilgili ayrıntılı bilgi için tıklayın.